Plekbord

jaargang 30, nummer 5, Mei 2009

   
     

Beste Lezers



We hebben weer voldoende kopij ontvangen om ons Plekbord te vullen. We hebben wat reacties ontvangen over het familiedrama in Vlijmen. Anton van der Lee kan nu verder met zijn verhaal. Meer informatie vindt je op de Website van Eef van der Lee (zie artikel "Website"). Alleen de zeis voor de heemtuin blijft bot. Verder treft u weer de wetenswaardigheden uit ons Heem aan, met nieuwe boeken, de kasteeldagen, excursies, een leuk museum en rondleidingen

Veel leesplezier.

Schrijven in ”Met Gansen Trou”



In het verleden, al zestig jaar lang, hebben veel van onze leden hun kennis met anderen willen delen door te schrijven in ons maandblad ”Met Gansen Trou”. Door hun inzet heeft onze heemkundekring al die jaren een interessant en kwalitatief goed maandblad kunnen verzorgen. De schrijvers zijn de kurk waarop MGT drijft. Met artikelen over allerlei algemene onderwerpen, de geschiedenis, het culturele erfgoed, wetenswaardigheden en andere zaken binnen ons heem hebben zij de belangstelling van velen daarvoor weten te prikkelen. Mensen zijn nu eenmaal geïnteresseerd in de dingen die hun directe omgeving betreffen.

Al eerder schreven wij in het plekbord, dat we op een punt waren gekomen dat onze voorraad aan artikelen begint te slinken. Binnen afzienbare tijd zal de alarmbel gaan klinken. Daarom roepen wij onze leden nogmaals op in de pen te klimmen en te gaan schrijven; artikelen te schrijven vanuit hun eigen kennis of deskundigheid, uiteraard met volledig respect voor auteursrecht. Indien enigszins mogelijk voorzien van foto’s.

Mocht Uw kennis van de Nederlandse taal mogelijk wat te wensen overlaten, geen enkel probleem. Laat dat vooral geen beletsel zijn. Alle binnenkomende artikelen worden voor publicatie gecorrigeerd.

Veel leden hebben te kennen gegeven tevreden te zijn met MGT. Dat willen we graag zo houden of zelfs verbeteren. Maar zonder jullie medewerking zal dat heel moeilijk, zelfs onmogelijk zijn. Laat je door niets weerhouden en schrijf!

Artikelen zo mogelijk digitaal zenden aan: p.de.jongh8@kpnplanet.nl
Als het niet anders kan mag handgeschreven ook.

Namens de werkgroep MGT, Thijs Stevens

Website: Heemkunde van de Oostelijke Langstraat



Drunenaar Eef van der Lee die een jaar geleden de website 'Heemkunde van de oostelijke Langstraat' (hvdol.nl) opende, heeft een nieuw project opgezet. Hij vraagt de inwoners van de gemeente Heusden of ze hun oude familiefoto's en -portretten (tijdelijk) willen afstaan zodat hij ze online kan zette. Enerzijds voor zijn interactieve website, anderzijds omdat hij het belangrijk vindt dat die oude plaatjes met mensen erop bewaard blijven.

Geïnteresseerden kunnen zich via de site inschrijven. Alleen dan hebben ze toegang tot nog meer informatie. Ze kunnen dan zelf ook gegevens toevoegen. Wie zich niet heeft ingeschreven, kan wel gewoon op de site kijken. En zoeken naar een familielid.

Als hoogtepunten van dit eerste jaar noemt Van der Lee de prent van de Hongerenburcht die hij binnen kreeg. Een tekening die een ander beeld geeft van dit verdwenen oude kasteeltje. En verder kreeg hij een foto van de molen van Haarsteeg in handen.
Het inschrijven en het eventueel opvragen van foto’s kost de geïnteresseerde Heusdenaren niets. "Het is puur hobby", zegt de Drunenaar. Zijn interesse in de historie dichtbij, werd op zijn vijftiende gewekt toen hij in een oud foto-album bladerde met de familiefoto's van zijn moeder. Hij ging daarna bidprentjes sparen 'omdat daar zoveel gegevens van families opstaan'. Eef van der Lee is zeker twee uur per dag met zijn hobby bezig.

Op de site www.hvdol.nl staan inmiddels beelden van alle kernen van de gemeente Heusden. In de vorm van ansichtkaarten, foto's en schilderijen. Het aantal bezoekers op zijn webpagina's is in een jaar tijd gestegen van 1.500 naar 5.500 per maand. Zo'n honderdtwintig Heusdenaren hebben zich ingeschreven en dragen foto's en gegevens aan.

Bron: Brabants Dagblad

Bokhoven



Tweemaal per maand op zaterdagmiddag (de 1e en 3e) om 14.00 uur vinden dit jaar voor het eerst rondleidingen plaats van één uur in en rond het laatmiddeleeuwse kerkje van Bokhoven. De kaartjes kosten drie euro. Vertrekpunt is de kerk van Bokhoven.
De Kring Vrienden van ’s-Hertogenbosch heeft maar liefst tien gidsen opgeleid. Pastoor X. van der Spank heeft persoonlijk hen de bewogen historie van het parochiekerkje uit 1369 verteld. Ank de Backer, sinds 2001 gids, deed zaterdagmiddag 2 mei de allereerste rondleiding. Ze had zich daarop grondig voorbereid en heel wat literatuur doorgenomen. Elf bezoekers, van wie 4 uit de Haverleij, 2 uit Vught en 5 uit Den Bosch, meldden zich aan. ‘Bokhoven is nu een dorp van forensen en kunstenaars met inbreiding, terwijl Engelen meer een kastelendorp is met uitbreiding’, kenschetste De Backer het sfeerverschil. Ze wees op de ligging van het kasteel en andere restanten van de oude Luikse enclave. De bezoekers waren zeer geïnteresseerd in de geschiedenis van het kerkje, dat de middeleeuwse en religieuze sfeer uitdraagt van de Norbertijnen. De kerktoren, de preekstoel, de glas-in-loodramen, de doopvont, de beelden en schilderijen vragen alle om een uitvoerig antwoord. Het pronkstuk is de marmeren graftombe van graaf Engelbert en gravin Helena uit 1648-1652. De graaf en gravin zijn weliswaar in Antwerpen begraven, maar het hart van Helena ligt in Bokhoven. Op de vraag (Waar?) bleef de gids het antwoord schuldig. Het niet gebruik van de gesloten biechtstoel leidde tot de opmerking: ‘Zijn de Bokhovenaren dan zo braaf?’ De bezoekers verlieten na een uur enthousiast de kerk en beloofden tijdens de bedevaartmaand in september terug te keren. De rondleidingen duren van mei tot eind september.

Kees van den Oord

Over boeken gesproken



Dit keer in deze rubriek schenken we aandacht aan twee boeken die zijn verschenen of binnen kort zullen verschijnen. Het gaat over de volgende boeken:

“Leve de Koning”!

Met als titel “Leve de Koning! Lodewijk Napoleon op reis door Brabant en Zeeland ” is een bijzonder boekwerk verschenen. Auteur is journalist Hans van den Eeden uit Heusden.
Hij reconstrueerde op verrassende wijze de inspectietocht die koning Lodewijk Napoleon in het voorjaar van 1809 in Brabant maakte. Tijdens de reis bezocht de koning onder andere Hedikhuizen, Herpt, Heusden, Heesbeen, Elshout, Drunen, Baardwijk, Waalwijk, Besoijen, Sprang, en Waspik. De koning heeft op 23 en 24 april de nacht in het Logement Hof van Holland, Breestraat 10 te Heusden doorgebracht. Koning Lodewijk Napoleon was de eerste koning van Holland. De reis van de negenentwintig jarige koning werd in een gele reiskoets, getrokken door zes paarden, gemaakt. Behalve de zestig huzaren bestond het gezelschap uit ministers, staatssecretarissen, de landdrost, adjudanten en kwartiermakers. In 1809 telde Brabant 283.188 inwoners. Tijdens de reis kwamen verschillende maatschappelijke thema’s aan de orde. De reis begon in Grave en eindigde in Middelburg. De wegen waren slecht, het regende en hagelde veelal. Hans van den Eeden volgde nauwgezet de route en de belevenissen van de koning. Hij ondersteunt dit met tal van spraakmakende anekdotes. Het boek geeft een goed beeld van de problemen van Brabant in 1809.Tijdens de reis werden de dorpen Tilburg, Oosterhout en Roosendaal tot stad verheven. Het boek is voorzien van veel fraai beeldmateriaal afkomstig uit de Brabant Collectie en het Zeeuws archief. Het cultuurhistorische boek telt 192 pagina’s.
"Leve de Koning! Lodewijk Napoleon op reis door Brabant en Zeeland", Hans van den Eeden; ISBN: 13: 978-90-78108-03-0. 24.95 euro.

Het boek is verkrijgbaar op www.brandarispers.nl en in de boekhandel.

“Nijet dan water ende wolcken”

De onderzoekscommissie naar de aanwassen in de Verdronken Waard (1521-1523)

De Sint-Elisabethsvloeden van de jaren twintig van de vijftiende eeuw zetten een groot deel van de Grote Waard onder water. Door bedijkingen kon de oostelijke helft van het gebied vanaf 1461 weer in gebruik worden genomen, maar het westelijk deel bleef nog lang een binnenzee die zich uitstrekte tussen Geertruidenberg en Dordrecht. Sedimentatie zorgde er voor dat ook hier langzaam maar zeker stukken grond benut konden worden: de zogeheten aanwassen of ruigten. Omdat de bezitsverhoudingen in veel gevallen onduidelijk waren, leidde dit vooral in de zestiende eeuw tot de nodige problemen, die de landsheer er uiteindelijk toe brachten een speciale onderzoekscommissie in het leven te roepen. Deze commissie bezocht in de jaren 1521-1523 de Verdronken Waard om de gebruikers van de aanwassen en andere inwoners te ondervragen.

De onderzoekscommissie heeft veel oude mensen geïnterviewd, omdat hun herinneringen het verst terug gingen, soms bijna tot aan de Sint-Elisabethsvloed van 1421. Uit de beschrijving van een man (84) uit Hardinxveld komt naar voren dat het gebied rond Werkendam aan het begin van de zestiende eeuw een grote vlakte van water was. Veelal rustig, maar af en toe ook wild als een woeste zee.

Het boek biedt een schat aan informatie over het gebied van de Verdronken Waard voor historici, geografen en biologen, maar ook voor genealogen. Er komen bijna 1100 personen in het document voor, met naam vernoemd en vaak met vermelding van leeftijd, beroep en familiebanden. De informatie heeft betrekking op een wijd verspreid gebied van de Langstraat tussen Waalwijk en Geertruidenberg, van Hank tot Werkendam en van Hardinxveld tot Dordrecht. Zo bleek bijvoorbeeld uit het handschrift dat er ten tijde van de vijftiende en zestiende eeuw niet alleen een visafslag in Dordrecht was. Ook in Sliedrecht en Streefkerk bevonden zich afslagen.
Naast de integrale tekst van de onderzoeksverslagen zijn in het boek artikelen opgenomen die het opgetekende in een ruimere context plaatsen. Het geheel is geïllustreerd met historische kaarten en prachtige foto’s van de Biesbosch van de hand van de bekende fotograaf Hans Werther.

Auteurs: Valentine Wikaart, Hildo van Engen, Karel Leenders, Chris de Bont, Piet Martens, Ies Sonneveld Fotografie: Hans Werther

Het boek 'Nijet dan water ende wolcken' verschijnt bij uitgeverij Zuidelijk Historisch Contact. Tot 6 juni 2009 kan voordelig worden ingetekend voor de uitgave. Er wordt dan een korting van 5 euro gegeven op de verkoopprijs van € 39,95. Intekenen is mogelijk via info@biesboschmuseum.nl en
www.salha.nl.

Koninklijke Onderscheiding voor Cees van der Meijden



Op dinsdagavond 28 april werd ons lid Cees van der Meijden door burgermeester Willems verrast met een lintje. De onderscheiding werd aangevraagd door de Natuur- en Milieuvereniging Gemeente Heusden en onze vereniging hielp mee met de ondersteuning van de aanvrage. Binnen onze vereniging is Cees een allround heemkundige, die historie geografie en ecologie met elkaar weet te combineren en te integreren. Frequent profiteert onze vereniging van zijn veelzijdigheid en deskundigheid.

Dag van het Kasteel op tweede Pinksterdag



Traditioneel doet onze vereniging op 2e Pinksterdag mee met de ‘Dag van het Kasteel’ en in onze heemkamer hebben we dan een expositie van de archeologische vondsten uit de abdijgracht. De werkgroep, o.l.v. Gerard Pelders, laat dan graag zien wat de laatste maanden zoal is opgegraven.

Bij de ingang van de abdij hebben we het optreden van de middeleeuwse groep ‘Wid-oeghe’ (middeleeuws voor “wijde ogen”). Een groep van zes personen laat zo authentiek mogelijk zien hoe het volk in de middeleeuwen geleefd heeft. Er is een kleine markt uit de 14e eeuw met een smidse en de gehele middag zijn er demonstraties hoe geleefd werd in de middeleeuwen.

Stichting Honsoirde heeft in de abdij dan een duo-expositie van Atelier Bockweg en Eekels (edelsmeden en uurwerkrestauratie) en de Fotogroep Vlijmen.

De abdij is open van 13.00 tot 17.00 uur. De toegang is gratis en de kasteelkelder is open voor een consumptie.

Dagexcursie naar Luik 13 juni 2009


 
Onze jaarlijkse excursie op zaterdag 13 juni staat weer voor de deur en deze keer hebben we gekozen voor de mooie historische Belgische stad LUIK., genoemd naar een rivier de Legia.
Wij zullen daar onder leiding van een aantal gidsen een fraaie stadswandeling maken om een indruk te krijgen van deze stad, voor velen alleen bekend als doorgangsstad richting het zuiden. Naast de vele fraaie 17de-eeuwse gevels biedt de stad een schat aan monumenten. De vele bars, cafés, restaurants, terrassen en de schitterende winkelss zorgen voor een gezellige sfeer in de stad.
 
We vertrekken om 7.30u vanaf abdij Mariënkroon en zullen terug zijn rond de klok van 19.00u.
De kosten voor deze dag bedragen 40.00 Euro per persoon, dit is inclusief koffie bij aankomst en een heerlijke lunch.
 
U kunt zich schriftelijk aanmelden door het strookje ( op pagina 8 ) in te vullen en voor 5 juni op te sturen naar;
 
Ans Zeeuwen (073-5211235) Schutterstraat 21  5241 TS in Rosmalen of naar Henk de Wit (0416-378375) Grotestraat 18  5151 JE in Drunen

Middagexcursie 5 September



De kleine excursie gaat dit jaar op zaterdag 5 september naar het museum “De Koperen Knop” in Hardinxveld-Giessendam. In het volgende Plekbord komt hierover meer informatie. Noteer deze datum alvast in uw agenda.

Geslaagde tentoonstelling Indiëgangers



Op zaterdag 2 mei kwamen vele Oud-Indiëgangers en hun familieleden op uitnodiging van de Heemkundekring Onsenoort naar de aula van scholengemeenschap het D‘Oultremontcollege in Drunen. Daar was speciaal voor hen een tentoonstelling ingericht over de periode 1945 / 1951 dat de soldaten die toen woonachtig waren in de gemeente Heusden en uitgezonden werden naar het voormalige Indië.
Om deze mensen na zoveel jaren weer op te sporen bleek een hele klus te zijn. Anderhalf jaar zijn Henk de Wit, Thijs Stevens en Peter de Jongh al op zoek naar de mannen van toen. “ Er is er al veel werk verzet.maar we hebben nog niet alle mannen opgespoord, ondanks de vele oproepen in de media” zo memoreerde Henk de Wit in zijn openingstoespraak “Het was een hele klus en dat is het nog steeds, het is de bedoeling namelijk dat volgend jaar het dubbelnummer van MGT gewijd word aan de Oud-Indiëgangers” vervolgd de Wit.
In dit boekwerkje zullen zeker geen oorlogshandelingen vermeld worden, door dit gegeven zijn vele over de streep getrokken om beeldmateriaal en foto’s beschikbaar te stellen.
Een grote teleurstelling was wel de afwezigheid van het gemeentebestuur. “Die hadden voor deze veteranen zo historische dag zeker niet mogen ontbreken” zo sprak een verbitterde Henk de Wit. Echte emoties waren er bij het gedicht van een van de oud-militairen dat werd voorgedragen door Thijs Stevens

Weinig waardering
Er was ook een videotoespraak van Kolonel Rene Lach de Bere, die zelf helaas verhinderd was.. Deze kolonel was zelf ook dienstplichtig soldaat geweest in Indië en hij kende als geen ander de omstandigheden van voor, tijdens en na het verblijf van zijn medestrijders.
Twee jaar lang in een ander klimaat en cultuur bracht veel heiwee te weeg. Na terugkomst toonde de overheid geen enkele blijk van waardering. Door de media werden ze in 1969 nog afgeschilderd als moordenaars. Na 1980 groeide echter wat mee de waardering van onze jongens. De bijeenkomst in het d’ Oultremontcollege is een duidelijk voorbeeld om de geschiedenis in de juiste context te plaatsen tot grote tevredenheid van de aanwezige veteranen

Fraaie expositie
Na het officiële gedeelte was er gelegenheid om de fraaie expositie te bezichtigen. Deze was samengesteld door Jan Leijten uit Waalwijk De tentoonstelling was met grote zorg ingericht de vele ingezonden foto’s, documenten en voorwerpen brachten vele herinneringen weer boven en het leverde de nodige gesprekstof op voor de Indiëgangers en hun familie leden.
De tentoonstelling was verder die dag en zondag 3 mei voor iedereen te bezichtigen. De organisatie kon zich verheugen op een groot aantal bezoekers, bijna 1000 die genoten hebben van het geboden materiaal.

Monument
Het wachten is nu op het dubbel nummer van Met Ganse Trou, maar dat duurt nog zeker een jaar.
En het wachten is ook op een monument voor oorlogsveteranen.
In de gemeente Heusden wonen zo’n 160 personen die ooit als militair zijn ingezet bij missies in het buitenland, waaronder voormalig Nederlands-Indië, Nieuw-Guinea en Korea. Verder zijn er ook missies geweest naar Bosnië, Libanon en Afghanistan. Het college van de gemeente Heusden heeft besloten om voor hen een monument op te richten. Hoe het monument er uit komt te zien en waar het zal komen te staan is nog niet bekend. De gemeente zal daarvoor nog in overleg treden met de Heusdense veteranen.

Bezoek eens een museum



Deze keer gaat het over het Biesbosch museum in Werkendam. Naar aanleiding van het boek ‘Nijet dan water ende wolcken’ (zie pagina 3 ). Het is misschien wel leuk om eens een dag naar dit museum te gaan. U kunt dit uiteraard combineren met een vaar of fietstocht.

Historie
De Biesbosch is ontstaan na de St. Elisabethsvloed van 1421. Het Biesbosch-museum laat zien op welke wijze de mens vanaf die periode tot heden zijn brood in het gebied verdiende en door zijn handelen het uiterlijk van De Biesbosch bepaald.

Eendenkooien en visserij
Hoe de visserij floreerde en wie er allemaal van leefden, is te zien in het museum.

Griend- en rietcultuur
De Biesbosch was vroeger een belangrijke leverancier van rijshout.
Dit hout werd om de drie à vier jaar gehakt. De griendwerkers die dit deden verbleven de hele week in het gebied. De werkomstandigheden in het onvoorspelbare gebied waren niet altijd even prettig. Het museum geeft u een kijkje in het leven van deze mensen.

Landbouw
Voor de St.Elisabethsvloed van 1421 werd de Groote Waard ook wel de graanschuur van Holland genoemd. Na de grote overstroming zou het nog eeuwen duren voor een deel van de landbouwgronden werden teruggewonnen op het water. Over de ondergang en opkomst van de landbouw heeft het museum een permanente tentoonstelling gewijd.

Natuurontwikkeling
Sinds haar ontstaan in 1421 hebben veranderingen in De Biesbosch plaatsgevonden van open water, via natuur met menselijk gebruik naar cultuurland. Maar in de laatste tijd komt ook de omgekeerde richting aan bod: omvorming van cultuurland tot natuur.
Ambachten In werkplaatsen van onder meer biezenmatter, mandenmaker, hoepelmaker en kuiper is te zien hoe vaardig deze ambachtslieden het uit De Biesbosch aangeleverde materiaal verwerkten.

Waterbouw
Een themapaviljoen over waterbouw laat zien hoe riet en wilgenhout hun bestemming vonden in de zinkstukken die worden afgezonken als fundering om te kunnen bouwen in water en ter verdediging van oevers.

De Biesbosch in de Tweede Wereldoorlog
Door de ontoegankelijkheid van De Biesbosch was dit gebied een ideaal onderduikadres. In het laatste jaar van de oorlog zijn zelfs 70 Duitse soldaten krijgsgevangen gemaakt en verborgen gehouden. Wanneer eind 1944 het Zuiden van Nederland bevrijd is en het gebied boven de Amer, inclusief De Biesbosch nog bezet is begint het verzet met crossings. Er wordt verschillende malen tussen bevrijd en bezet gebied en terug gevaren. Onder meer om mensen in gevaar in veiligheid naar bevrijd gebied te brengen en medicijnen mee terug te nemen naar bezet gebied.
Combineer uw bezoek aan het museum met een rondvaart van 1 1/4 uur u duidelijk maken waarom De Biesbosch één van de meest waardevolle Nationale Parken van Nederland is. In één dag flora, fauna, verleden, heden en toekomst van De Biesbosch.

Tentoonstelling:
De Biesbosch maakt ruimte voor de rivier.
Deze tentoonstelling neemt u mee door de geschiedenis van de Biesbosch vanaf 1421 tot een beeld hoe de Biesbosch er na 2015 uit kan zien. Gedurende deze tentoonstelling worden de panelen indien er wijzigingen of aanvullingen zijn aangepast. Het fotowerk aan de wanden wordt halfjaarlijks gewisseld. De4eze tentoonstelling duurt tot 31 december 2009

Een dagje Biesbosch: Bron vol beleving en inspiratie. Wegdromen in een museum naar een ver verleden met kaarten en foto's. In het archief grasduinen naar antwoorden op tal van vragen over de historie van de Biesbosch.
Buiten geruisloos varen met de fluisterboot of fietsend en wandelend genieten van eindeloze vergezichten. Een dagje Biesbosch verkwikt lichaam en geest.

Het Biesboschmuseum ligt diep in de Biesbosch, ongeveer twaalf kilometer voorbij Werkendam. Neem op de A-27 (Utrecht-Breda) de afslag Werkendam. Volg dan de borden 'Biesboschmuseum'. Het museum is op maandag gesloten.

Adres:
Biesbosch Museum Werkendam
Hilweg 2 4251 MT Werkendam
telefoon: 0183 - 50 40 09
www.biesboschmuseum.nl

Oproep



Hebt u iets te melden wat betreft bijvoorbeeld een tentoonstelling, of een voorstelling.
Hebt u een foto waarvan u meer zou willen weten. Bent u op zoek naar foto's of afleveringen van "Met Gansen Trou". Hebt u iets aan te bieden wat betrekking heeft op heemkunde, schroom dan niet om contact met ons op te nemen. Het Plekbord is een mooi medium om iets voor elkaar te betekenen. Stuur uw informatie naar:
- Toon Groot, Heusdenseweg 1, 5154EJ Elshout. Tel: 0416-375835
- Kees van den Oord, Gravin Helenastraat 15, 5221 CB Bokhoven, tel 073-5130407.
Ook kunt u uw boodschap kwijt via e-mail.
Ons adres is: plekbord@hkkonsenoort.nl

INLEVEREN KOPIJ VOLGEND PLEKBORD VOOR 15 JUNI a.s.

=========================================================

Aanmelden excursie 13 juni 2009

NAAM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

STRAAT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

WOONPLAATS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

TELF.NR . . . . . . . . . . ­neemt deel aan de excursie naar Luik

op zaterdag 13 juni 2009 met . . . . personen.


Ik zal . . . . . . Euro overmaken op Rabobank nr.13.65.04.418 of gironr.1574.394 tnv Heemkundekring Onsenoort te Nieuwkuijk.
Terug naar het plekborden overzicht