Plekbord

jaargang 29, nummer 6, Juni 2008

   
     

Beste lezers,



We kunnen terugzien op een geslaagde excursie naar Antwerpen, ondanks het matige weer. In september komt er weer een nieuwe excursie aan.
Gerard Pelders heeft na zijn oproep in het Plekbord weer een opdracht binnen om naar verloren goud en zilver te zoeken. Ook zijn er reacties op de foto van het jongetje in een jurkje. Zo zie je maar weer dat Plekbord een mooi medium voor onze leden is. Verder een verhaal van Anton van der Lee over het ‘vreemdgaan’ van de Archeologische Werkgroep. Kees van den Oord geeft enige informatie over het dubbelnummer in augustus. We gaan er nu even een paar maandjes tussen uit en dus iedereen een fijne vakantie toegewenst.

Veel leesplezier

Jongetje in jurkje



We hebben enkele reacties gekregen over de foto in het vorige Plekbord.

Geachte redactie,

De reden dat indertijd ook jongetjes jurkjes droegen had oorspronkelijk en voornamelijk een hygiënische reden. Een jongetje dat nog niet zindelijk was kon op deze wijze snel op een po gezet worden.
Verschonen (als het een keer snel moest gebeuren) met een onderbroek én een bovenbroek aan, was veel omslachtiger dan bij een meisje, dat indertijd altijd een jurkje of rokje droeg.
Het dragen van een luier (of een onderbroekje in het laatste stadium van het zindelijk worden) was bij het dragen van een jurk ook niet écht nodig, omdat het geslacht toch niet zichtbaar was door een lange jurk. Het onderlichaampje van een jongetje bleef daarbij met een jurk aan toch voldoende warm, ook in de winter. Een jongetje met een jurk hoefde dus nauwelijks verschoning te hebben, wat indertijd met de omslachtige wasmethoden een heel ander verhaal was dan tegenwoordig met de pampers.

Kees van Spijk jr.

Best redactie

Naar aanleiding van de vraag in het Plekbord van mei: Vroeger was het zeer gebruikelijk om jongetjes een "jurk" (meer een overgooier) aan te doen, dat scheelde in het aan- en uitkleden om de luier te verschonen. Zodra ze zindelijk waren kregen ze een broek aan.

Huub.van Helvoort

Heemtuin "De Meulenwerf" zoekt een zeis



De Heusdense heemtuin heeft dringend behoefte aan een zeis om gras te maaien op de ouderwetse manier. Wie heeft er nog een bruikbare zeis hangen die gemist kan worden?
En is er onder onze lezers misschien nog iemand die de kunst beheerst om een zeis te haren? Een haargetouw (hamer en spit) zijn eventueel beschikbaar.
Graag opgave aan Anton van der Lee, 073-6211199 of antonvdlee@hetnet.nl

Dubbelnummer 2008 “Met Gansen Trou”



“Huize Haarsteeg. Onroerend en roerend goed van de regentenfamilie De Jongh (1658-1918).”
De redactie van Met Gansen Trou brengt komende zomer een bijzonder dik dubbelnummer van 64 pagina's uit. Dit nummer handelt over een aanzienlijk gegoede familie uit Haarsteeg: de protestantse familie De Jongh. Een familie van bestuurders, notarissen en grootgrondbezitters, die sinds de 17de eeuw tot 1918 woonachtig was in een fraai monumentale kortgevelboerderij aan de Haarsteegsestraat 76. In het Streekarchief van het Land van Heusden en Altena berust een uitgebreid particulier archief van ruim vierenhalve meter, dat door voormalig archivaris Ad de Graaff ontsloten is. Heemkundige Giel Mommersteeg heeft de laatste jaren dit archief intensief bestudeerd en daarbij een aantal interessante testamenten en andere archivalia voor een breed publiek toegankelijk gemaakt. De familie was, zoals bekend, eigenaar van de Haarsteegse Wiel. Ze bezat grosso modo een derde van de percelen (de oppervlakte) in de gemeente Hedikhuizen. Het is dan ook niet vreemd dat een oude grafzerk uit 1813 in het protestantse kerkje een telg telt van de familie De Jongh.

Het dubbelnummer zal als titel dragen: “Huize Haarsteeg. Onroerend en roerend goed van de regentenfamilie De Jongh (1658-1918)”. Na een korte inleiding over de familiegeschiedenis worden de belangrijkste regenten van de familie De Jongh genealogisch voorgesteld. Om aan te geven, hoe vermogend deze familie was, wordt een aantal testamenten en boedelscheidingen uitgebreid opgenomen. Ter illustratie bedroeg het financieel vermogen van Hendrik Cornelis de Jongh uit 1854: f. 231.874,55. De onroerende goederen waren verspreid over de gemeenten Hedikhuizen, Herpt, Vlijmen, Drunen, Engelen,

Dussen, Ammerzoden, Waardenburg en De Werken. Ter vergelijking met andere rijke Brabanders (van katholieke huize) uit die tijd waren er niet meer dan tien personen die destijds rijker waren dan De Jongh uit Haarsteeg/Hedikhuizen.

Kees van den Oord

Uitstapje naar Antwerpen



Zaterdag 14 juni j.l. verzamelden meer dan 110 leden van onze vereniging zich op het binnenterrein van de Abdij Mariënkroon. Twee grote bussen waarvan een met extra lengte stonden klaar voor een rit naar Antwerpen. Het zonnetje scheen licht en de stemming was goed. Maar met het weer werd het al snel minder. Al op de A 27 bij Oosterhout vielen de eerste regendruppels.
Maar in Antwerpen aangekomen bleek het zonnetje er weer te zijn. We begonnen met koffie en gebak, heerlijke notentaart, in een schitterende locatie. Ans en Henk hadden die toch maar mooi weer voor ons gevonden. Het was de foyer van een oud theater.
Na het koffiedrinken werden we opgesplitst in drie groepen en kregen we een stadsgids mee voor een rondleiding van twee uur. We kregen de mooiste plekjes van de Antwerpse binnenstad te zien en die zijn zeker de moeite waard. Het heeft ook alle kenmerken van een eeuwenoude havenstad aan de Schelde.
Ook bij de rondleiding bleek de regen al weer snel spelbreker te worden. Menig keer moest de paraplu voor de dag worden gehaald of werd er gescholen in een portaal of in een kerk alwaar er in Antwerpen genoeg van zijn. De meest bekende daarvan is de OLV- basiliek met een enorme toren van meer dan 110 meter hoog
Na de rondleiding werden we getrakteerd op een lunch. Het voorafje bestond uit een heerlijke soep en uit het hoofdgerecht had men kunnen kiezen; kabeljauw of stoofvlees. Het deed iedereen goed smaken. Na afloop was er nog voor iedereen een kop koffie.
Ook hierin waren de organisatoren uitstekend geslaagd. Deze was in de kelders van een prima restaurant in het centrum van de stad, een sfeervolle locatie.
Na de lunch kon iedereen nog een paar uurtjes zijn gang gaan in Antwerpen, maar dat werd vaak een binnengebeuren, zoals winkelen, kerken bezoeken of een café binnen gaan. Want de weergoden werkten niet mee.
De vele terrasstoelen bleven dan ook allemaal leeg. Dat is jammer want dat maakt een stad als Antwerpen er zeker gezelliger op.
Rond kwart over vijf verzamelden we weer op de Grote Markt en vandaar uit liepen we richting bus.
En jawel, amper in de bus gezeten en daar kwam de zon aan en die scheen nog toen toe we om zeven uur weer in Nieuwkuijk aankwamen.
Ans en Henk jullie hadden het weer prima voor elkaar en we weten dat het niet allemaal van zelf gaat, er komt vaak nog veel voor kijken om voor ruim 110 personen een geschikte locatie te vinden voor de koffie en de lunch. Ze zijn hierin weer ruimschoots geslaagd. Namens alle deelnemers, onze hartelijke dank hiervoor.

Cronique scandaleuse



De Archeologische Commissie gaat vreemd!

Vanaf zijn hoge zitplaats in het kantoor van Essent in ’s-Hertogenbosch zag Bert van Opzeeland het gebeuren. Ter compensatie van de aan te leggen verbinding tussen de A2 en de A59 werden in de kop van de Vughtse Gement 10 hectaren grond zogenaamd aan de natuur teruggegeven. Het terrein werd met enorme grondverzetmachines zodanig op zijn kop gezet dat de vraag gerechtvaardigd was, of de natuur er nog iets mee zou kunnen. Een tsunami had een dergelijke verwoesting onmogelijk kunnen aanrichten. Bert, lid van de Archeologische Commissie die n.a.v. de enquête van vorig jaar in het leven was geroepen, vroeg zich af of die gift aan de natuur wellicht ontstolen werd aan de archeologie en ging ter plaatse poolshoogte nemen. Wat hij zag verontrustte hem: waren dat geen paalsporen?
Prompt werd ik op 16 april gewaarschuwd; ik fietste er de volgende dag heen en ik kwam tot de conclusie dat hier minstens twee boerderijen uit de bronstijd grondig waren vernield. Conform de bepalingen van de Monumentenwet stuurde ik diezelfde middag een vondstmelding per e-mail aan de burgemeester van Vught en daarna kwam het spel op de wagen. De dag daarop werd ik namelijk gebeld door Ronald van Genabeek van de B.A.M., de dienst voor Bouwhistorie, Archeologie en Monumenten van de gemeente ’s-Hertogenbosch, die mijn e-mail had doorgestuurd gekregen. Zij waren er eerder wezen kijken, maar ze hadden niets gezien. Waar was het precies? Nou ja, geef dat maar eens telefonisch aan, maar ik vertelde dat ik bij een van de plattegronden stokjes in de paalgaten had gestoken om mijn foto’s te verduidelijken.
Weer een dag later werd ik gebeld door de zijn chef. Ze waren met zijn tweeën op verkenning gegaan, maar volgens hen waren de sporen van boomwortels. Ik bracht daar tegen in, dat boomwortels in het algemeen niet exact in lijn liggen, bovendien in drie rijen op gelijke afstanden van elkaar. Ja maar, ze hadden een paalgat gecoupeerd met een troffel en het was heel ondiep. Dank je de koekkoek, als je eerst de bovengrond zo diep weg graaft! Maar mijn melding kwam hem kennelijk niet goed van pas. Uiteindelijk heb ik hem gezegd, dat ik mijn mening graag geef voor een betere, want dat ik tenslotte op dit gebied nog niet veel ervaring heb: pas 59 jaar. Aan de andere kant zette wellicht iemand zijn blik op oneindig. Dat er foto’s waren gemaakt zat hem waarschijnlijk niet lekker. Maar wat te dol is om los te lopen moet je nu eenmaal altijd vastleggen. Logisch toch?

Het tweede bedrijf speelde op 7 mei. Bert dacht nu cirkels te hebben gezien en vroeg aan de ervaren Bossche amateur Hannes Brummer en aan mij dit te willen verifiëren. Ik kon er niets prehistorisch in ontdekken. Overal rond het fenomeen stonden voetstappen, gemaakt met ECCO schoenen, naar ik dacht maat 44. Omdat we leven in het themajaar “Sporen” vertelde ik Bert dat ik zijn voetsporen ook maar gefotografeerd had. Er kwamen twee reacties. Bert: “Ik probeer al jaren om niet op grote voet te leven en dat lukt aardig. Mijn maat is 39, soms val ik al in de kindermaten”. En Hannes: “Die sporen van mijn ECCO’s zijn helaas maat 43 (ha-ha)”.
Moraal: het interpreteren van bodemsporen is niet zo eenvoudig als het lijkt…

Anton van der Lee

Open Dag Grachtvondsten



De tentoonstelling GRACHTVONDSTEN die tijdens de afgelopen Kastelendag werd gepresenteerd in de heemkamer van de toren van Abdij Mariënkroon kreeg al voor de opening ruimschoots aandacht van de pers en er is zelfs een videoverslag over de tentoonstelling en de duikers van een verslaggeefster van het Brabants Dagblad te vinden op internet.
Ook tijdens de Kastelendag zijn velen de grachtvondsten, die een goed overzicht geven van hetgeen de afgelopen jaren in de modder gevonden is, komen bekijken.
De Werkgroep Archeologie is samen met de duikers een laatste maal op zoek naar o.a. de zonnewijzer van de toren, om begin augustus dit gedeelte van het project af te ronden.
Gezien de grote belangstelling is de tentoonstelling GRACHTVONDSTEN voor leden van onze heemkundekring op zondag 16 juli vanaf 13.00u nogmaals te bezichtigen en zullen de duikers deze dag laten zien op welke wijze in de gracht naar het verleden van kasteel Onsenoort gezocht wordt.
De werkgroep is aanwezig om verdere uitleg te geven en uw vragen te beantwoorden.

Middagexcursie.



De jaarlijkse middagexcursie is dit jaar gepland op zaterdag 13 september. We bezoeken het Nationaal Vlasserij- en Suikermuseum in het vestingstadje Klundert. Dit museum laat de opkomst en neergang zien van de vlas- en suikerindustrie in West Brabant. Al eeuwen verbouwt men hier de grondstoffen voor de productie van lijnolie, vlaslinnen en suiker. Het museum neemt u op boeiende wijze mee van het verleden naar het heden.
Medewerkers van het museum, die jarenlang in de vlasindustrie werkzaam waren, demonstreren het dynamische verwerkingsproces van vlas helemaal met de hand. Het is een lust voor het oog om te zien hoe ze door middel van repelen, brakelen, hekelen en zwingelen de ruwe vezel verwerken tot vlaslint.

Er zijn 2 rondleidingen voor de vlas- en de suikerafdeling, elk ongeveer een uur. Kortom een mooie en interessante excursie naar een industrie die reeds lange tijd niet meer bestaat.

De bedoeling is dat we, net als ieder jaar, met eigen vervoer naar Klundert gaan. De kosten voor deze excursie bedragen € 6.00 pp en is incl. een kop koffie of thee.

U kunt zich al vast opgeven door onderstaand strookje in te vullen en op te sturen naar:
Ans Zeeuwen Schutterstraat 21 5241 TS in Rosmalen of naar Henk de Wit Grotestraat 18 5151 JE in Drunen.

--8<----------------------------8<----------------------------8<--------------------------------

Naam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Adres . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Neemt deel aan de middag excursie met . . . ersonen.

Gaat met eigen vervoer ja/nee (doorhalen wat niet van toepassing is )

--8<----------------------------8<----------------------------8<--------------------------------


Oproep



Hebt u iets te melden wat betreft bijvoorbeeld een tentoonstelling, of een voorstelling. Wilt U reageren op een oproep/artikel in het “Plekbord”
Hebt u een foto waarvan u meer zou willen weten. Bent u op zoek naar foto’s of afleveringen van “Met Gansen Trou”?. Hebt u iets aan te bieden wat betrekking heeft op heemkunde, schroom dan niet om contact met ons op te nemen. Het Plekbord is een mooi medium om iets voor elkaar te betekenen. Stuur uw informatie naar:
- Toon Groot, Heusdenseweg 1, 5154EJ Elshout. Tel: 0416-375835
- Kees van den Oord, Gravin Helenastraat 15, 5221 CB Bokhoven, tel 073-5130407.
Ook kunt u uw boodschap kwijt via e-mail.
Ons adres is: plekbord@hkkonsenoort.nl

INLEVEREN KOPIJ VOLGEND PLEKBORD VOOR 15 JULI a.s.
Terug naar het plekborden overzicht