Plekbord

jaargang 28, nummer 9, Oktober 2007

   
     

Ledenwerving



Beste leden,

In dit Plekbord wil ik uw aandacht vragen voor onze actie ”Ledenwerving”. Onze vereniging telt momenteel ruim 600 leden en graag zouden wij dit aantal zien stijgen.
Als bestuur willen we graag meer leden omdat we willen groeien vanuit onze doelstelling, die in de statuten als volgt is verwoord: ”Het bevorderen in brede kring van de belangstelling en waardering voor en de kennis van eigen streek en volk met betrekking tot het heden, het verleden en de toekomst”.

Wat biedt onze vereniging?
- Maandelijks het 16 pagina’s tellende tijdschrift ”Met Gansen Trou”.
- Maandelijks het 6 pagina’s tellende mededelingenblad ”Plekbord”.
- Jaarlijks een dagexcursie en een middagexcursie.
- Jaarlijks minimaal 2 lezingen over heemkundige onderwerpen.
- Jaarlijks minimaal 2 tentoonstellingen in onze heemkamer in de toren van Abdij Mariënkroon.
Onze vereniging wordt steeds meer betrokken bij overleg over Monumentenzorg, Industrieel Erfgoed, Archeologische onderzoeken, Natuur etc.. Door lid te worden steunt U onze werkzaamheden. Meer informatie kunt u vinden op onze website: www.hkkonsenoort.nl.

In de resultaten van de onlangs gehouden enquęte heeft u kunnen lezen dat 58 leden binnen hun kennissenkring en/of familie nieuwe leden zouden willen of kunnen werven. Zoveel nieuwe leden erbij zou een mooi resultaat zijn! Verschillende leden hebben ook aangegeven dat ze een abonnement cadeau zouden willen geven. Wij maken het U daarom wat gemakkelijker met bijgesloten inschrijfformulier en cadeaubon.

In de enquęte is door verschillende leden ook aangegeven, dat we in de plaatselijke bladen meer moet publiceren over onze werkzaamheden. Met ondersteuning van enkele leden wordt ook daaraan gewerkt.

Namens het bestuur, Adrie de Bonth, voorzitter

Bezoek eens een museum



In deze rubriek schenken we aandacht aan een museum bij ons in de buurt. Deze keer gaat onze bijdrage over het Noord-Brabants Museum in Den Bosch, dat de komende maanden de tentoonstelling ”Wauw!, Nederland in de jaren '70” presenteert.

De jaren ’70 vormen een omstreden decennium. De een ziet het als een tijdperk van idealisme en zelfontplooiing, de ander als een periode van geitenwollen sokken en doorgeschoten tolerantie. Maar dat ons land in deze jaren ingrijpend veranderde, daarover is iedereen het wel eens. Het museum wijdt een bruisende en inspirerende tentoonstelling aan deze turbulente periode.
De expositie belicht het tijdvak vanuit de optiek van ”de gewone Nederlander”, met veel objecten, interieurs, beelden, geluiden en geuren, waarmee de persoonlijke herinneringen van de bezoekers zoveel mogelijk worden gemobiliseerd. Ze biedt bezoekers de mogelijkheid hun oordeel over deze periode te vormen, te herzien of aan te scherpen.
Waar de jaren vijftig vooral werden ervaren als een periode van gezelligheid en saamhorigheid, waren de jaren zeventig een tijd waarin de maatschappij fragmenteerde in uiteenlopende ”culturen” die vaak ver van elkaar af stonden. Het was een tijd waarin veel gebeurde dat zijn stempel drukte op de daarop volgende decennia. Een tijd ook waaraan vele mensen herinneringen bewaren omdat het de jaren waren waarin zij opgroeiden.
Ook in deze tentoonstelling staat vooral het dagelijkse leven van toen centraal.

Gelijktijdig met de tentoonstelling Wauw! is in Museum ”Het Valkhof” in Nijmegen een tentoonstelling te zien met de titel ”Seventies in Nijmegen, 10 krejatieve aksiejaren”. Voor meer info: www.museumhetvalkhof.nl

Middagexcursie naar Grave, vestingstad aan de Maas



Op een regenachtige zaterdagmiddag (29 sept.) vertrokken we vanaf Abdij Mariënkroon naar het vestingstadje Grave voor de jaarlijkse middagexcursie. Stipt om twee uur stond de groep van 35 leden bij de plaatselijke VVV te wachten op de stadsgids. Met stadsgids Martin Koolen liepen we vervolgens naar het museum in de Hampoort, de oorspronkelijke stadspoort, om daar bij de maquette uitleg te krijgen over de geschiedenis van Grave. Martin vertelde dat zijn rondleiding normaal 6 uur duurt, maar voor deze gelegenheid ingekort zou worden tot ca. 2,5 uur. Hij vertelde enthousiast over alle opgravingen die er de laatste tientallen jaren gedaan waren en waarbij hij als amateur-archeoloog nauw betrokken was geweest.

Grave werd rond het jaar 1133 gesticht op de zuidelijke Maasoever, kreeg eind 13e eeuw al stadsrechten en werd de meest belegerde plaats van Nederland. Ver- en heroveringen, verwoestingen, stadsbranden, windhozen en overstromingen zijn de stad niet bespaard gebleven. Ook werd de St. Elizabethskerk (gesticht in het midden van de 13e eeuw) vele malen beschadigd door stadsbranden, bliksem en oorlogshandelingen en wisselde ook enkele malen van geloof. Met de protestanten verdwenen het altaar, de beelden en andere versieringen en met de katholieken kwamen deze weer terug. Opvallend in de kerk zijn de prachtige grafzerken en het vele ”marmer”, wat prachtig beschilderd hout blijkt te zijn.

De stad was omsloten met een aarden wal, wel 11 meter hoog, beplant met notenbomen omdat de wortels van deze bomen de wal versterkten. Het gerestaureerde stadhuis herbergt nu op de begane grond het streekarchief en de bovenverdieping is de trouwzaal. Vroeger werd in deze ruimte recht gesproken. Er staat ook nog een strafpaard met een vlijmscherpe ”zitplaats” voor de bestraffing van militairen. Overal in het stadje zie je nog oude militaire gebouwen, sommigen zelfs verbouwd tot appartementgebouw. In het grote Arsenaal is Jan des Bouvrie gevestigd. De Infirmerie was het militaire hospitaal. Achter de Protestantse kerk is een nieuw Begijnenhof gebouwd, waar ouderen uit Grave elkaar kunnen bijpraten.
Het was bijna 5 uur toen we bij het Oranjehotel aankwamen, waar een kop koffie met gebak wel erg goed smaakte. Henk de Wit bedankte de gids voor zijn fantastische rondleiding en wenste een ieder een goede reis huiswaarts.

60 jaar Brabants Heem



Zaterdag 6 oktober, zijn onze voorzitter Adrie de Bonth en Anton van de Lee naar een bijeenkomst geweest van het Brabants Heem. De dag en de lezingen waren goed verzorgd. Er zijn 112 verenigingen aangesloten bij Brabants Heem met in totaal ongeveer 25000 leden.
De verenigingen worden in stand gehouden door allemaal vrijwilligers.
De verenigingen bestaan uit gewone leden (passief), actieve leden en bestuursleden. De actieve leden en bestuursleden vormen omgeveer10% van het totale aantal.
De spreekster uit België was dr. Iris Steen, uit Leuven. Ze had een interessant verhaal.
Over het heden van de Vlaamse kringen.
Belangrijke informatie hierover kun je vinden op:
www.helpdesklokaalerfgoed.be
www.erfgoedcellen.be
www.heemkunde-vlaanderen.be

100 jaar van Helvoort



Van ons lid Diel van Helvoort ontvingen wij het boekje ”Jan van Helvoort, politicus in Vlijmen”. Het boekje gaat over de opa van Diel en werd geschreven door Diel’s broer Bart bij gelegenheid van het feit dat in 100 jaar drie generaties van Helvoort zich actief hadden ingezet voor de politiek. Zij hadden zitting in de gemeenteraad van Vlijmen en later Heusden.
Diel zit inmiddels al 28 jaar in de gemeenteraad en was, evenals zijn voorouders, wethouder. Vijfentwintig jaar was hij actief in de Vlijmense Carnavalsvereniging Knotwilgendam. De laatste jaren zette Diel zich ook in voor het behoud van de Nederlandse eendenkooien, een zaak waarvoor zijn familie zich ook al heel lang inzette. Vanwege zijn inspanningen voor de samenleving werd Diel onlangs benoemd tot Lid in de Orde van Oranje Nassau.

DVD H.K.K. Onsenoort



Van de DVD is de proefdruk ontvangen, gecorrigeerd en met opmerkingen teruggestuurd naar het Belgische bedrijf dat nu de 250 DVD’s voor ons gaat persen. De DVD’s zullen begin november klaar zijn, waarna de verspreiding kan plaatsvinden.

Over de verspreiding het volgende;
- De DVD’s kunnen worden afgehaald (€ 15,- per stuk) of worden opgestuurd € 17,50 per stuk).
- Afhalen kan vanaf 19 november bij Bart Beaard, Grotestraat 103 te Drunen op maandag t/m vrijdag tussen 17.00 en 19.00 uur.
- De DVD’s, die per e-mail besteld zijn, zullen grotendeels worden opgestuurd. Degenen die per mail besteld hebben, krijgen deze week bericht over de betaling en de verspreiding.

Ongetwijfeld zullen er vragen komen over het werken met de DVD en deze vragen verzoeken wij U te stellen via ons mailadres:
webmaster@hkkonsenoort.nl. Omdat we over veel mailadressen beschikken kunnen we dan snel dezelfde informatie verstrekken.

Lezing over Sint Nicolaas



Op dinsdag 27 november zal door onze vereniging een lezing georganiseerd worden met als onderwerp ”Sint Nicolaas”. Spreker is ons lid (en bestuurslid van Brabants Heem) Jan Franken. Deze leuke en interessante lezing begint om 19.30 uur en wordt gehouden in de Conferentiezaal van Mariapoli Mariënkroon. De entree is gratis, maar svp vooraf even opgeven: telefonisch 0416-320995 of per email: bestuur@hkkonsenoort.nl.

Let op: Dit is de laatste aankondiging voor deze lezing, omdat in november het Plekbord pas verschijnt na deze lezing!!

Benaming nieuwe woonwijk in Vlijmen



Door de gemeente Heusden is aan de nieuwe woonwijk ten noorden van de Wolput in Vlijmen als werktitel Geerpark toegekend. Wij hebben hierop gereageerd omdat deze naam naar onze mening niet correct is. De naam Geer valt topografisch gezien buiten het plangebied van de wijk en ligt ten oosten van de Priemsteeg, terwijl de nieuwe wijk er ten westen van is geprojecteerd. Historisch onderzoek heeft opgeleverd dat van oudsher het gebied waarin de woonwijk is gepland de naam ”Den Grooten Naeckten Hoeck” draagt. De eerste keer dat deze naam voorkomt is in een regest van 1381 (korte samenvatting van een oorkonde) en ook op de meest recente landkaart van de Topografische Dienst uit 1994/1996 wordt deze naam nog steeds vermeld. ”Den Grooten Naeckten Hoeck” is het perceel gelegen in het gebied dat begrensd wordt door de Wolput, de Priemsteeg, de Haarsteegsestraat en Abdij Mariënkroon. Op basis van ons onderzoek achten wij het wenselijk dat de werktitel Geerpark wordt aangepast en dat de woonwijk de naam ”Den Grooten Naeckten Hoeck”, of een deel hieruit, krijgt en daarmee Historisch verantwoord is. Ook is er onderzoek verricht naar perceelsnamen. Wij kunnen ons indenken dat van een benaming als ”Den Grooten Naeckten Hoeck” óf varianten daarvan, mogelijk geen wervende werking uitgaat. Wij hebben de gemeente in overweging gegeven, dat wanneer deze naam een groot bezwaar zou zijn, de naam ”De Donck” óf ”De Mortel” te prefereren is boven een naam van buiten het plangebied. ”De Donck” als hogere zandopduiking in een laaggelegen gebied en ”De Mortel”, dat verwijst naar een nat gebied. Het uitgebreide historische vooronderzoek vindt u t.z.t. in Met Gansen Trou. Wilt u vooraf al meer informatie dan kunt u contact opnemen met Bert van Opzeeland, tel.nr. 073-5113213, die het vooronderzoek heeft verricht..

Brabants Dialectenfestival



Op 8 juni 2008 wordt in Lieshout het tweejaarlijkse Dialectenfestival georganiseerd. Aan dit festival is een schrijfwedstrijd (in eigen dialect) verbonden, met als thema “Taofelen”. Iedereen kan hieraan meedoen in de categorieën: Verhalen, Gedichten en Liedteksten. Info bij Het Noord-Brabants Genootschap in Den Bosch of via www.Brabantsdialectenfestval.nl onder het kopje ”schrijfwedstrijd”.

De Drie Vlijmense Schuttersgilden



Vlijmen heeft al heel lang schuttersgilden. Het oudste gilde, de Onze Lieve Vrouwe Schuts dateert van 1320. St. Barbara zou zijn oorsprong hebben in 1425 en St. Catharina in 1469.
Alle drie zijn ze ontstaan uit religieuze broederschappen en alle drie zijn van oorsprong ook Bloedgilden. Wat wil zeggen dat leden alleen maar toe kunnen treden tot deze gilden als hun voorvaderen ook lid waren of zijn. In de huidige tijd geeft het echter problemen om hieraan vast te houden, aangezien we thans in een snelle wereld van computer en allerlei andere communicatiemiddelen leven en waar bijna geen tijd meer is om te onthaasten, zodat ook de belangstelling voor het gildengebeuren afneemt.
Thans kampen twee van onze schuttersgilden met een teruglopend ledental. De OLV Schuts telt nog 15 leden en St. Barbara 19. St. Catharina kan zich enigszins staande houden met 27 leden. We willen daarom onze krachten bundelen, meer gaan samenwerken en naar buiten treden. Dit om weer wat meer aandacht te krijgen van de Vlijmense bevolking en eventueel nieuwe leden te werven. Ook hebben St. Barbara en de OLV Schuts hun regel dat alleen familieleden lid kunnen worden voor de komende periode opgeschort; dus is er voor iedereen de mogelijkheid om bij een Vlijmens gilden te komen. St. Catharina houdt nog wel vast aan de regels van een bloedgilde.
Door Toon Groot is een boekje samengesteld over de Drie Vlijmense gilden. Dit boekje is gratis verkrijgbaar tel: 0416-375835
Mocht Uw interesse gewekt zijn voor het gildewezen en het boekje dan kan U ook gerust contact opnemen met onderstaande personen.

De Onze Lieve Vrouwe Schuts: Ton Daelmans Meliestraat 7, 2551EG Vlijmen, Tel: 073-5113991 daelmans.vesters@hetnet.nl
De St. Barbara Schuts: Rien de Louw Rontgenlaan 22, 5551XP Vlijmen, Tel: 073-5115741 m.delouw@hotmail.com
De St. Catharina Schuts: Jan Blikman Voordijk 41, 5251VE Vlijmen, Tel: 073-5112942 jan.blikman@gmail.com

Een Haarlemmerolieflesje uit de heemtuin



Heemtuin ”De Meulenwerf” in Heusden levert nog steeds aardige archeologische vondsten op. Recentelijk werden bij het schoffelen scherven van Chinees porselein aangetroffen, maar het meest bijzonder was toch wel een heel klein slank Haarlemmerolieflesje. Van deze olie, die in 1696 zou zijn uitgevonden door de schoolmeester Claes Tilly, is het recept altijd geheim gebleven, maar het staat vast dat er terebintholie, kruiden en zwavel in zitten. Het is eeuwenlang gepresenteerd als een “medicamentum gratia probatum”, een probaat geneesmiddel tegen alle kwalen. Het kon worden gedronken, maar ook op de huid worden gesmeerd. Heel wat mensen zagen er kwakzalverij in en beschouwden het als een bedreiging voor de gezondheid.
Na het overlijden van de uitvinder gingen de erfgenamen door met de productie. In 1764 werd Claes de Koning Tilly de eigenaar en het bedrijfje bestaat nog steeds onder de naam: “C. de Koning Tilly Oprechte Haarlemmeroliefabriek”. De olie werd naar vele landen geëxporteerd en omdat hij zo in trek was, werd hij ook op grote schaal vervalst. Op het etiket van de “echte” stond vermeld: Inv. Meester C.T.” in rare tekens, die door amateur-archeologen van de A.W.N. werden ontcijferd en die niet door de vervalsers werden overgenomen. Wie dit weet, kan automatisch het kaf van het koren scheiden. Of het Heusdens exemplaar vals of echt was, is niet meer vast te stellen, want het etiket is volledig vergaan.

Anton van der Lee

Noot van de redactie: Op 9 juni j.l. zijn twee bussen met leden van de heemkundekring afgereisd naar Haarlem voor een excursie in deze stad. Daar is zeker door de rondleidende gidsen de Haarlemmerolie ter sprake gebracht. Misschien zijn er ook leden die een flesje van dit wondermiddel gekocht hebben en die kunnen nu, na bovenstaande gelezen te hebben, nagaan of ze ook werkelijk de goede olie hebben gekocht

Oproep



Hebt u iets te melden wat bijvoorbeeld een tentoonstelling betreft, of een voorstelling?
Hebt u een foto waarvan u meer zou willen weten? Bent u op zoek naar foto’s of afleveringen van ”Met Gansen Trou”?. Hebt u iets aan te bieden wat betrekking heeft op heemkunde, schroom dan niet om contact met ons op te nemen. Het Plekbord is een mooi medium om iets voor elkaar te betekenen. Stuur uw informatie naar:
- Toon Groot, Heusdenseweg 1, 5154EJ Elshout. tel: 0416-375835 of
- Kees van den Oord, Gravin Helenastraat 15, 5221 CB Bokhoven, tel 073-5130407.
Ook kunt u uw boodschap kwijt via e-mail. Ons adres is: plekbord@hkkonsenoort.nl

Wie, Wat, Waar



Deze keer een foto van een onbekende vrouw, ingezonden door mevr. Van de Loo uit Helvoirt. Zij vond de foto tussen enkele bidprentjes en vermoedt dat ze afkomstig is uit Vlijmen of Drunen. Denkt iemand te weten wie deze vrouw is dan graag uw reactie. ( zie voor adressen hierboven ). Bij voorbaat onze dank.

INLEVEREN KOPIJ VOLGEND PLEKBORD VOOR 15 NOVEMBER a.s.
Terug naar het plekborden overzicht