Plekbord

jaargang 28, nummer 8, September 2007

   
      Beste Lezers

Volgens de uitslag van de enquête bent u erg tevreden over het ”PLEKBORD”; dat doet ons deugd. Mocht U toch nog ergens een mogelijke verbetering zien of meer informatie willen hebben, schroom dan niet om te reageren.
Deze maand hebben we als hoofdthema de uitslag van de enquête, waar zo’n 40 % van onze leden hun medewerking aan hebben gegeven; onze dank daarvoor. Verder hebben we weer wat informatie over ons heem en natuurlijk nemen we zo nu en dan ook berichtjes over uit de regio, zodat we u optimaal kunnen informeren over wat ons allemaal boeit.

De redactie

DVD



De DVD is momenteel in productie en eind september verwachten we de proefdruk. Als deze gecontroleerd is kunnen de 250 bestelde DVD’s geperst worden. Eind oktober zullen ze dan geleverd kunnen worden. Degenen die een DVD besteld hebben, krijgen hierover bericht. Bij het secretariaat kunnen nog DVD’s besteld worden.

Presentatie van het boekje “Heusden Groeit”



Op dinsdag 5 september j.l. werd het boekje ”Heusden Groeit”, dat tevens het dubbelnummer is van ”Met Gansen Trou”, gepresenteerd. In de catacomben van de Toren van Abdij Mariënkroon werden de gasten door het bestuur van de heemkundekring ontvangen met koffie en cake. Onder de genodigden waren o.a. burgemeester H. Willems, wethouder B. Groen en gemeenteraadsleden. De officiële presentatie vond een verdieping hoger plaats in de Jonkheer de la Courtzaal. Voorzitter Adrie de Bonth voerde het openingswoord en blikte vooral terug op de geschiedenis van de heemkundekring. Burgemeester H. Willems sprak over 10 jaar gemeente Heusden en ging daarbij de moeilijkheden die de samenvoeging van Drunen, Heusden en Vlijmen met zich meebrachten niet uit de weg. Toch is er ook veel positiefs te melden, denk daarbij aan de samenwerking in de zorg, cultuur en sport. Voeg daarbij de prachtige natuur zoals de duinen, de Zeedijk en de Haarsteegse wiel en niet te vergeten het vestingstadje Heusden. “Een echte parel, die alleen nog maar kan groeien” aldus burgemeester Willems. Daarna volgde een diapresentatie van de 20 cartoons van Bob Leenders die eerder verschenen in ”De Scherper”en ook zijn opgenomen in het boekje. Op komische wijzen gaven de heren Kees van den Oord (eindredacteur) en Bob Leenders (tekenaar) commentaar bij de getoonde beelden.
Uit handen van Kees van den Oord ontving Burgmeester Willems het eerste exemplaar van het boekje ”Heusden Groeit”.
Na afloop was er nog een gezellig samenzijn.

Lezing over Sint Nicolaas



Noteer alvast in Uw agenda dat op dinsdag 27 november onze vereniging een lezing organiseert met als onderwerp ”Sint Nicolaas”. Spreker is ons lid (en bestuurslid van Brabants Heem) Jan Franken. In het volgende Plekbord meer informatie hierover.

”De Laatste Eer”



De Heemkundekring van Goirle organiseert in de periode van 6.10 tot 18.11 een tentoonstelling over de gebruiken en rituelen rondom dood en begrafenis. De tentoonstelling omvat:
- Een wevershuisje, ingericht als een woning in rouw.
- Een heemschuur, waarin gebruiken en rituelen rond het thema dood en begrafenis in beeld zijn gebracht.
- Een ruimte met een uitgebreide collectie bidprentjes.
- Een museumruimte met tentoonstelling over het dagboek van het joodse meisje Helga Deen.
De tentoonstelling in ingericht op heemerf ”De Schutsboom”, Nieuwe Rielseweg te Goirle en is open op vrijdag, zaterdag en zondag van 11.00 tot 17.00 uur.

Festival Levende Geschiedenis



Op 29 en 30 september zal het Festival Levende Geschiedenis plaatsvinden op het Landgoed Velder te Liempde. Honderden deelnemers laten zien hoe het leven er in vroegere tijden uitzag. Er zijn diverse gevechten, historische kampementen en historische handelaars. Zie www.levendegeschiedenis.com

Over boeken gesproken



”Sint Lambertuskerk, eeuwenlang de trots van het Brabantse Gemonde”.

In de afgelopen jaren heeft de heemkundevereniging ”Den Hogert”, met ondersteuning van de historicus Kees v.d. Oord, gewerkt aan een naslagwerk over de ruim tachtigjarige geschiedenis van de huidige kerk in Gemonde. Uitgebreid wordt ingegaan op de voorgeschiedenis, de bouw en de veranderingen van het kerkgebouw. Verder worden het parochieleven en de veranderingen in de kerk tot op heden geschetst. Vele thema’s komen aan de orde, zoals schuurkerken, jubilea, koren, orgels, misdienaars, devotionalia, religieuzen, alle pastors, kapelaans en assistenten van de parochie en kengetallen van de parochie. Het boek bestaat uit 120 pagina’s en is rijk geïllustreerd met meer dan 350 foto’s.
Met het jubileumboek wordt de plaatselijke geschiedenis onder de aandacht van alle Gemondenaren gebracht. Daarmee wordt de kennis van de eigen woonplaats vergroot en het zelfbewustzijn van de Gemondenaren versterkt. Gemonde kent een zeer lange geschiedenis; vanaf voor 700.
Het boek dat maandag 17 september is gepresenteerd aan de pastoor van Gemonde P. Goedhart (voormalig pastoor van Vlijmen) is te koop voor € 14,-

Voor meer inlichtingen kunt u terecht bij:
Heemkundevereniging Den Hogert
Jan Steenbergen, Broekstraat 41, 5292NC Gemonde, Telefoon 073-5512194

Uitslag enquête



Sinds geruime tijd zijn wij ons als bestuur aan het herbezinnen op de invulling en het te voeren beleid van de vereniging in de toekomst. Om de betrokkenheid en de inbreng van U als leden daarbij te vergroten, hebben wij u middels een enquête geraadpleegd over de wensen en ideeën die onder u leven.
Het is de eerste keer in de bestaansgeschiedenis van onze vereniging dat zo’n ledenraadpleging gehouden is en de respons mag zeer goed genoemd worden. Hiermee mag de eerste conclusie reeds getrokken worden, dat de betrokkenheid van onze leden groot is.

De enquêtecommissie is druk bezig de vele gegevens en/of suggesties te verwerken en zal u de komende tijd regelmatig op de hoogte houden van hun bevindingen en de daaruit voortvloeiende activiteiten. In dit Plekbord staan de cijfermatige resultaten van de enquête.

Algemene gegevens



Totaal aantal verstuurde formulieren: 618
Ingevulde formulieren:. . . . . . . .225, zijnde 36,4 %
Waarvan digitaal: . . . . . . . . . . 35, zijnde 5,7 %

Reacties naar plaats:
Heusden is incl. Oudheusden, Herpt, Heesbeen, Doeveren en Heusden
’s-Hertogenbosch is incl. Engelen, Bokhoven en ’s-Hertogenbosch

. . . Drunen Elshout Vlijmen N-Kuijk Haarsteeg Heusden ‘s Bosch Overig Totaal

Leden . . 140 . . 39 . . 130 . . .43 . . . .45 . . .56 . . . 37 . . . 114 . . 618
Digitaal 9 2 9 2 1 3 2 7 35
Papier 52 13 34 9 9 20 11 42 190
------ ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ----
Totaal 61 15 43 11 10 23 13 51 225
43,6% 38,5% 33,1% 25,6% 22,2% 41,1% 35,1% 44,7% 36,4%

Reacties naar leeftijd

Op een totaal aantal van 618 leden

<30 2 0,3 %
30-40 2 0,3 %
40-50 14 2,3 %
50-55 25 4,0 %
55-60 34 5,5 %
60-65 41 6,6 %
>65 107 17,3 %
---- ------
Totaal 225 36,4 %

1. Waar gaat uw belangstelling naar uit?
= Geschiedenis/Kunstgeschiedenis 174
= Genealogie (stamboomonderzoek) 96
= Heraldiek (Wapenkunde) 30
= Archeologie 87
= Biologie/Ecologie/Landschap 109
= Behoud van het cultureel erfgoed (o.a. monumenten) 169
= Anders 24

1. Wat betreft Geschiedenis/Kunstgeschiedenis: hebt u specifieke belangstelling?
- Ja, voor: 186
= Militaire geschiedenis 55
= Dorpsgeschiedenis: bewoning/bewoners 190
= Vrouwengeschiedenis 28
= Criminaliteit 32
= Anders 21
- Nee 13

2. Wat betreft Genealogie: waar gaat uw belangstelling naar uit?
= Stamboomonderzoek 100
= Paleografie (Oud-schrift) 33
= Diepgaander archiefonderzoek hieromtrent 45

3. Wat betreft Biologie/Ecologie/Landschap: waar gaat uw belangstelling naar uit?
= Planten 67
= Dieren 68
= Ontstaan van het landschap 145
= Anders (aantal suggesties) 9

4. Wat betreft behoud van het Cultureel Erfgoed: Waar gaat uw belangstelling naar uit?
= Monumenten 160
= Kleine monumenten, (bv. kruisbeelden, lantaarnpalen etc.) 107
= Industrieel erfgoed 72
= Bouwkunde/Architectuur 101
= Anders (aantal suggesties) 12

5. Bent u tevreden over ons maandblad ”Met Gansen Trou”?
= Ja 212
= Nee 3
= Wat zou beter kunnen en hoe? (aantal suggesties) 33

6. Zoudt u uw kennis met anderen willen delen door te schrijven in ”Met Gansen Trou”?
= Ja 55
= Nee 145

7. Bent u tevreden over ons mededelingenblad: ”Plekbord”?
= Ja 214
= Nee 2
= Wat zou beter kunnen en hoe? (aantal suggesties)

8. Zoudt u uw informatie of vragen met anderen willen delen door plaatsing in het Plekbord?
= Ja 108
= Nee 84

9. Bent u een verzamelaar van bv.
= Bidprentjes 34
= (Antiquarische/historische) Boeken 40
= Ansichtkaarten 30
= Gebruiksvoorwerpen 26
= Archeologische stukken 10
= Foto’s of ander beeldmateriaal 46
= Andere verzamelingen 36

10. Zoudt u uw verzameling voor een tentoonstelling beschikbaar willen stellen?
= Ja 48
= Nee 81

11. Bent u tevreden over de huidige activiteiten van de Heemkundekring? (2x een grote excursie; 2x een natuurwandeling; 2x een lezing; fietstocht; maandelijks het Tijdschrift "Met Gansen Trou”; 10x nieuwsbrief Plekbord)
= Ja 205
= Nee 4
= Anders (aantal suggesties) 5

12. Zoudt u eventueel zitting willen nemen in een commissie die de activiteiten uit de vorige vraag organiseert?
= Ja 15
= Nee 192

13. Zoudt u willen meehelpen met het beheer en/of onderhoud van de heemkamer in de toren?
= Ja 19
= Nee 186

14. Zoudt u mee willen werken aan het inventariseren en beheren van onze bezittingen (bibliotheek en/of archief)
= Ja 27
= Nee 174

15. Bent u tevreden over onze website (www.hkkonsenoort.nl)
= Ja 130
= Nee 3
= Wat zou beter kunnen en hoe? (aantal suggesties) 14

16. Zoudt u mee willen helpen met het organiseren en/of bemannen van tentoonstellingen?
= Ja 21
= Nee 175

17. Hebt u een uitgesproken bezigheid/kennis/hobby, waarover u een lezing zou willen geven?
= Ja 12
= Nee 186

18. Hebt u suggesties om de betrokkenheid van onze leden te vergroten?
Aantal suggesties 28

19. Hebt u suggesties hoe we nieuwe leden voor de vereniging kunnen werven?
Aantal suggesties 36

20. Zoudt u binnen uw kennissenkring of familie nieuwe leden willen of kunnen werven?
= Ja 58
= Nee 112

21. Hebt u belangstelling om zitting te nemen in één van de volgende op te richten werkgroepen?
- Ja, in de werkgroep 58
= Archeologie 7
= Activiteiten 3
= Beheer Heemkamer 5
= Redactie van Met Gansen Trou/Plekbord 4
= Genealogie/Paleografie/Heraldiek 6
= Educatie 4
= Behoud Cultureel Erfgoed (o.a. monumenten) 18
= Anders 5
- Nee 164


Brabants Dialectenfestival



Op 8 juni 2008 wordt in Lieshout het tweejaarlijkse Dialectenfestival georganiseerd. Aan dit festival is een schrijfwedstrijd (in eigen dialect) verbonden, met als thema “Taofelen”. Iedereen kan hieraan meedoen in de categorieën: Verhalen, Gedichten en Liedteksten. Info bij Het Noord-Brabants Genootschap in Den Bosch of via www.Brabantsdialectenfestval.nl onder het kopje ”schrijfwedstrijd”.

De Drie Vlijmense Schuttersgilden



Vlijmen heeft al heel lang schuttersgilden. Het oudste gilde, de Onze Lieve Vrouwe Schuts dateert van 1320. St. Barbara zou zijn oorsprong hebben in 1425 en St. Catharina in 1469.
Alle drie zijn ze ontstaan uit religieuze broederschappen en alle drie zijn van oorsprong ook Bloedgilden. Wat wil zeggen dat leden alleen maar toe kunnen treden tot deze gilden als hun voorvaderen ook lid waren of zijn. In de huidige tijd geeft het echter problemen om hieraan vast te houden, aangezien we thans in een snelle wereld van computer en allerlei andere communicatiemiddelen leven en waar bijna geen tijd meer is om te onthaasten, zodat ook de belangstelling voor het gildengebeuren afneemt.
Thans kampen twee van onze schuttersgilden met een teruglopend ledental. OLV Schuts telt nog 15 leden en St. Barbara 19. St. Catharina kan zich enigszins staande houden met 27 leden. We willen daarom onze krachten bundelen, meer gaan samenwerken en naar buiten treden. Dit om weer wat meer aandacht te krijgen van de Vlijmense bevolking en eventueel nieuwe leden te werven. Ook hebben St. Barbara en de OLV Schuts hun regel dat alleen familieleden lid kunnen worden voor de komende periode opgeschort; dus is er voor iedereen de mogelijkheid om bij een Vlijmens gilden te komen. St. Catharina houdt nog wel vast aan de regels van een bloedgilde.

Tentoonstelling en boekje



Om wat meer aandacht te krijgen zal er vanaf 30 september, tijdens de openingsuren, een overzichtstentoonstelling gehouden worden in de hal van het gemeentehuis van Vlijmen.
De drie schutsen laten dan via foto’s zien wat hun activiteiten zijn en blikken terug in hun eeuwenoude geschiedenis.
Tevens is er door Toon Groot een boekje samengesteld ( 24 blz en 20 foto’s) over de drie Vlijmense gilden.
Dit boekje is gratis verkrijgbaar tijdens de tentoonstelling. Mocht Uw interesse gewekt zijn voor het gildewezen en het boekje dan kunt U ook gerust contact opnemen met onderstaande personen.

De Onze Lieve Vrouwe Schuts
Ton Daelmans, Meliestraat 7, 2551EG Vlijmen, Tel: 073-5113991 daelmans.vesters@hetnet.nl

De St. Barbara Schuts
Rien de Louw Rontgenlaan 22, 5551XP Vlijmen, Tel: 073-5115741 m.delouw@hotmail.com

De St. Catharina Schuts
Jan Blikman Voordijk 41, 5251VE Vlijmen, Tel: 073-5112942 jan.blikman@gmail.com

Een Haarlemmerolieflesje uit de heemtuin



Heemtuin “De Meulenwerf” in Heusden levert nog steeds aardige archeologische vondsten op. Recentelijk werden bij het schoffelen scherven van Chinees porselein aangetroffen, maar het meest bijzonder was toch wel een heel klein slank Haarlemmerolieflesje. Van deze olie, die in 1696 zou zijn uitgevonden door de schoolmeester Claes Tilly, is het recept altijd geheim gebleven, maar het staat vast dat er terebintholie, kruiden en zwavel in zitten. Het is eeuwenlang gepresenteerd als een “medicamentum gratia probatum”, een probaat geneesmiddel tegen alle kwalen. Het kon worden gedronken, maar ook op de huid worden gesmeerd. Heel wat mensen zagen er kwakzalverij in en beschouwden het als een bedreiging voor de gezondheid.
Na het overlijden van de uitvinder gingen de erfgenamen door met de productie. In 1764 werd Claes de Koning Tilly de eigenaar en het bedrijfje bestaat nog steeds onder de naam: “C. de Koning Tilly Oprechte Haarlemmeroliefabriek”. De olie werd naar vele landen geëxporteerd en omdat hij zo in trek was, werd hij ook op grote schaal vervalst. Op het etiket van de “echte” stond vermeld: Inv. Meester C.T.” in rare tekens, die door amateur-archeologen van de A.W.N. werden ontcijferd en die niet door de vervalsers werden overgenomen. Wie dit weet, kan automatisch het kaf van het koren scheiden. Of het Heusdens exemplaar vals of echt was, is niet meer vast te stellen, want het etiket is volledig vergaan.

Anton van der Lee

Noot van de redactie: Op 9 juni j.l. zijn twee bussen met leden van de heemkundekring afgereisd naar Haarlem voor een excursie in deze stad. Daar is zeker door de rondleidende gidsen de Haarlemmerolie ter sprake gebracht. Misschien zijn er ook leden die een flesje van dit wondermiddel gekocht hebben en die kunnen nu, na bovenstaande gelezen te hebben, nagaan of ze ook werkelijk de goede olie hebben gekocht

Oproep



Hebt u iets te melden wat betreft bijvoorbeeld een tentoonstelling, of een voorstelling. Wilt U reageren op een oproep/artikel in het “Plekbord”
Hebt u een foto waarvan u meer zou willen weten. Bent u op zoek naar foto’s of afleveringen van “Met Gansen Trou”?. Hebt u iets aan te bieden wat betrekking heeft op heemkunde, schroom dan niet om contact met ons op te nemen. Het Plekbord is een mooi medium om iets voor elkaar te betekenen. Stuur uw informatie naar:
- Toon Groot, Heusdenseweg 1, 5154EJ Elshout. Tel: 0416-375835
- Kees van den Oord, Gravin Helenastraat 15, 5221 CB Bokhoven, tel 073-5130407.
Ook kunt u uw boodschap kwijt via e-mail.
Ons adres is: plekbord@hkkonsenoort.nl

Wie, Wat, Waar



Deze keer een foto van een onbekende vrouw, ingezonden door mevr. Van de Loo uit Helvoirt. Zij vond de foto tussen enkele bidprentjes en vermoedt dat ze afkomstig is uit Vlijmen of Drunen. Denkt iemand te weten wie deze vrouw is dan graag uw reactie. ( zie voor adressen linkerkolom ). Bij voorbaat onze dank.

INLEVEREN KOPIJ VOLGEND PLEKBORD VOOR 15 OKTOBER a.s.
Terug naar het plekborden overzicht